Euskal Herriko Arte Garaikidearen Museoak-Artium Museoak, Naomi Rincón Gallardoren Soneto de alimañas filma aurkeztuko du 2024ko urtarrilaren 7ra arte, Z aretoa programaren barruan. Programa horretan, zinemagintzaren eta arte bisualen mugak aztertzen dituzten proiektuak aurkezten ditu museoak. 2022an egindako film honetan, Rincón Gallardok pertsonaia multzo bat aurkezten du, azpimundutik eta ertzetatik elkar harturik «eldarniozko bir-existentzia korapilatuak» ospatzera datozenak, ustiapenaren logiken mende dagoen mundu baten erdian. Erakusketaren esparruan, Artium Museoak Itala Schmelz eta Mauricio Marcin egileen testuekin osatutako Z aretoa sailaren argitalpen berria argitaratu du. Erakusketa MONDRAGONekin elkarlanean egin da.

Irudiak eskatu

Bere lanean, Naomi Rincón Gallardok (Raleigh, 1979) antzinako mito mesoamerikarrak berreskuratu eta eguneratzen ditu —edo «sasikotzen» ditu, artistaren beraren hitzetan— estraktibismoak eta indarkeria neokolonialak erasandako Mexikoko egungo errealitateei buruz hitz egiteko, baina baita mendebaldeko aurrerabide-paradigmek eraikitako imajinarioetatik ihes egiten duten beste etorkizun posible batzuei buruz espekulatzeko ere.

Rincón Gallardo ikerketetan oinarritzen da, non feminismo kolonialak, teoria cuir-ek eta zientzia fikzioak pentsamendu moderno kolonial kapitalistaren logika bitarrak asaldatzen dituzten kontakizunak animatzen dituzten. Materialki eta afektiboki hainbat pertsonarekiko lankidetzan oinarritzen diren bideoetan DIY estetika bat sortzen da, jai herrikoiek eta protesta feministek elikatzen dutena.

Soneto de alimañas (2022) lanean pertsonaia multzo bat aurkezten du, azpimundutik eta ertzetatik «eldarniozko birexistentzia korapilatuak» ospatzeko elkar hartzen dutenak, ustiategiaren logiken mende dagoen mundu baten erdian. Bertan, uhin erradialen bidez komunikatzen diren izaki baztertuen elkartasuna sortzen da, eta izaki horiek existentzia eta alteritateak indarkeriari eta eraispenari aurre egiteko dakarren potentziala aldarrikatzen dute.

Itala Schmelzen hitzetan, «Rincón Gallardoren bideoartea ez da irudikapenaren artea, helegitearena baizik. Bere piezen ezaugarri diren arropa biziekin, jantzi erritual eta botarga eta alebrijeen artean, low-cyborg-post-azteka estetikarekin, azteken kosmogoniako jainkosak (Coyolxauhqui, Mayahuel, Coatlicue, etab.) orainaldi postmodernora ekartzen ditu, eta musikaren eta dantzaren bidez, kabaret lesbiko eta ginezeo amazonikoko giroan, identitate-mestizajea sortzen du, emakumeen gorputzak ahalduntzen dituena.»

Zuzendaria

Naomi Rincón Gallardo (1979) artista bisuala eta ikertzailea da, gaur egun Mexiko Hiria eta Oaxaca artean bizi eta lan egiten duena. Vienako Arte Ederren Akademian egin zen doktore (PhD in Practice Program). Ikuspegi feminista deskolonial eta cuir batetik, bere ikus-entzunezko lanarekin desio eta disidentziako narrazioak egiten ditu, testuinguru neokolonialetan gaur egun gertatzen diren eranzte eta indarkeria heteropatriarkaleko prozesuen aurrean. Naomi Rincón Gallardok fikzio espekulatiboarekiko, bideo musikalekiko, antzerki-jokoekiko, herriko jaiekiko eta eskuz egindako tresna eta jantziekiko interesak integratzen ditu bere praktika mitiko-politikoan.

Z aretoa

Z aretoa programa (Z, zinemaz) lurralde zinematografikoan sartzen diren artisten eta erakusketa-formatua aztertzen duten zinemagileen lanak hausnartzeko eta ikusarazteko bitarteko espazio bat eraikitzen duen proiektua da. Mugimendudun irudia ikuspegi garaikide batetik —eta museoaren barruan duen espazioa— pentsatzearen garrantzia aitortzeko interesetik sortutako programa da. Hizkuntza zinematografikoa historikoki kategorizatzen duten generoak birpentsatzeko modu narratibo berriak bilatzeko interesa duten egileak erakarri nahi ditu programak.

Orain arte ondokoek parte hartu dute zikloan: Patricia Esquiviasek (Caracas, 1979), Rosalind Nashashibik (Londres, 1973), Eric Baudelairek (Salt Lake City, 1973), Aura Satzek (Bartzelona, 1974), Ainara Elgoibarrek (Mungia, 1975), Ephraim Asilik (Roslyn, 1979) eta Edurne Rubiok (Burgos, 1974). 2023an hasitako zikloan Irati Gorostidik (Eguesibar, 1988), Mirari Echávarrik (Iruñea, 1988), Laida Lertxundik (Bilbo, 1981) eta Ren Ebelek (Los Angeles, 1922).

[Irudia: Soneto de alimañas (Argazki-dokumentazioa: Claudia López Terroso). Naomi Rincón Gallardo, 2022]

Argitalpena